X
nome * enderezo electrónico * enderezo postal concello teléfono * mensaxe *
adxunto
código de seguridade *
imaxe de seguridade
cambiar código
* campos obrigatorios
mércores, 18 de outubro de 2017

pesquisar

subscrición

recibirá vía e-mail toda a información de interese
sitios de interese

Anova - Irmandade Nacionalista

14 de xullo de 2012

Web provisoria da ANOVA - Irmandade Nacionalista, constituída o pasado sábado 14 de xullo en Compostela e recollendo logo de 223 anos os ideais de liberdade, fraternidade e igualdade da Revolución Francesa.

ir ao sítio...

SLG

A toxicidade en persoas e fauna das fumigacións aéreas da Xunta

ir ao sítio...

Liga Estudantil Galega

Liga Estudantil Galega

ir ao sítio...

Terceira Carta às Esquerdas

Interesante artigo de Boaventura de Sousa Santos

ir ao sítio...

Mocidade Irmandinha

Grupo de Traballo de Mocidade do EI

ir ao sítio...
ver máis sitios de interese...
OPINI√ďN Mike Davis

A primavera enfronta o inverno

Publicado en espa√Īol na New Left Review, n¬ļ 72, enero/febrero 2012 e traducido por Xos√© M. Beiras

09/04/2012

 

por Mike Davis

Nas grandes convulsi√≥ns, as analox√≠as voan coma metralla. As electrizantes protestas do 2011 -a inda activa primavera √°rabe, o 'c√°lido' vran ib√©rico e heleno, o 'ocupado' outono nos EEUU- levan sido inevit√°belmente comparadas cos anni mirabiles de 1848, 1905, 1968 e 1989. Certamente, algunhas cousas fundamentais seguen a ser aplic√°beis e os patr√≥ns cl√°sicos rep√≠tense. Os tiranos tremen, as cadeas cr√©banse e os pazos son asaltados. As r√ļas conv√≠rtense en laboratorios m√°xicos nos que se crian cidad√°ns e camaradas, e as ideas radicais adquiren un s√ļpeto poder tel√ļrico. Iskra conv√≠rtese en Facebook. Mais, persistir√° este novo cometa de protesta no ceo invernal, ou √© s√≥ unha breve e deslumbrante choiva de meteoritos?. Como nos advirte o destino de anteriores journ√©es r√©volutionnaires, a primavera √© a m√°is curta das estaci√≥ns, maiormente cando os communards loitan en nome dun 'mundo diferente' do que non te√Īen un verdadeiro proxecto, nen sequer unha imaxe idealizada.

Mais se cadra iso vir√° despois. Polo de agora, a supervivencia dos novos movementos sociais -os ocupas, os indignados, os pequenos partidos anticapitalistas en Europa e a nova esquerda √°rabe- esixe que afundan as suas raiga√Īas na resistencia masiva √° cat√°strofe econ√≥mica planetaria, cousa que √° sua vez presup√≥n -sexamos sinceiros- que a actual fasqu√≠a de 'horizontalidade' poda ao cabo encaixar 'verticalidade' abondo como para debater e aplicar estratexias de organizaci√≥n. Hai un cami√Īo estarrecedoramente longo apenas para chegar aos pontos de partida de anteriores intentos de construir un mundo novo. mais, cando menos, unha nova xeraci√≥n ten encetado destemidamente a andaina.

Acelerar√° necesariamente esta crise econ√≥mica a cada pouco m√°is fonda, que agora engule boa parte do mundo, unha renovaci√≥n econ√≥mica (sic) da esquerda?. As 'estampas' que dese√Īo a seguida son as mi√Īas conxeturas. Ideadas para fomentar o debate, son simples matinaci√≥ns de voz alta a respeito de algunhas das especificidades hist√≥ricas dos acontecementos de 2011 e dos resultados que poder√≠an dar nos anos vindeiros. A premisa subxacente √© que o Segundo Acto do drama conter√° principalmente escenas invernais, interpretadas sobre o pano de fondo da queda do crecemento econ√≥mico baseado nas exportaci√≥ns, nos pa√≠ses BRIC, e a continuaci√≥n do estancamento en Europa e nos EEUU.

1.PESADELOS CAPITALISTAS.

En primeiro lugar, debemos render homenaxe ao temor e √° pavura que sinten nas altas esferas do capitalismo. O que semellaba inconceb√≠bel hai s√≥ un ano, mesmo para a maior√≠a dos marxistas, √© agora unha estadea que adoita visitar as p√°xinas de opini√≥n da prensa econ√≥mica: a inminente destruci√≥n de boa parte do marco institucional da globalizaci√≥n e enfeblecemento da orde internacional posterior a 1989. Hai unha crecente aprensi√≥n perante a posibilidade de que a crise na zona euro, seguida dunha recesi√≥n mundial sincronizada, puidera convirtirnos nun mundo similar ao de 1930, con bloques monetarios e comerciais semiaut√°rquicos, entolecidos por resentimentos chovinistas. Neste suposto, deixar√≠a de existir a regramentaci√≥n econ√≥mica do di√Īeiro e da demanda: Estados unidos, demasiado feble; Europa, demasiado desorganizada; e China, con p√©s de barro, demasiado dependente das exportaci√≥ns. Cada potencia de segundo rango querer√≠a a p√≥liza de seguro que sup√≥n o enriquecemento do uranio; as guerras nucleares rexionais convirtir√≠anse nunha posibilidade. Esaxerado?. Se cadra, mais √©o tam√©n a crenza na viaxe de volta no tempo aos entolecidos anos noventa. As nosas mentes anal√≥xicas simplesmente non dan resolto t√≥dalas ecuaci√≥ns diferenciais xeradas pola incipiente fragmentaci√≥n da eurozona ou pola rotura dunha xunta no motor do crecemento chin√©s. Mentras que diversos expertos prediciron con m√°is ou menos precisi√≥n o estampinazo sufrido por Wall Street no 2008, en troques, o que agora se avici√Īa est√° moi por riba da predici√≥n de calquer Casandra ou, do mesmo xeito, de tres Karl Marx.

2. DE SAIG√ďN A KABUL.

Se a apocalipse neoliberal chega a produc√≠rese, Washington e Wall Street ser√° vistos como os principais anxos exterminadores, que destru√≠ron simult√°nemante o sistema financeiro noratl√°ntico e Oriente Meio (adem√°is de acabaren con calquer oportunidade de mitigar o desastre clim√°tico). As invasi√≥ns de Irak e Afganist√°n por parte de Bush p√≥dense considerar en retrospectiva hist√≥rica actos da cl√°sica sobre-expansi√≥n desmesuradamente fachendosa: r√°pidas vitorias dos Panzer e espellismos de omnipotencia, seguidos de longas guerras de desgaste e atrocidades que corren o risco de rematar tan mal para Washington coma a aventura de Mosc√ļ √° outra banda do Oxus un coarto de s√©culo antes. Estados Unidos bateu nunha desas frontes cos talib√°ns, apoiados por Pakist√°n, e na outra cos chi√≠tas, apoiados por Ir√°n. Inanque a√≠nda xunguido a Israel, capaz de encher os ceos de zunidos asasinos e de coordenar un letal ataque da OTAN, Washington ten sido incapaz de obter unha garant√≠a de inmunidade para as forzas inaquis en Irak, limitando o n√ļmero de ataques sobre o terreo nun pa√≠s fundamental de Oriente Meio. Os levantamentos democr√°ticos de Tunisia e Exipto contemplaron a un Obama e unha Clinton obrigados a aplaudiren am√°belmente o derrocamento de dous dos seus reximes favoritos.

3. UN 1848 √ĀRABE.

A inacabada revoluci√≥n √°rabe ten un alcanzo e unha enerx√≠a social √©picos, e √© unha solpresa hist√≥rica similar a 1848 ou 1989. Est√° a remodelar a xeopol√≠tica do norte de √Āfrica e Oriente Meio, convirtindo a Israel nun obsoleto posto avanzado da Guerra Fr√≠a (e xa que logo m√°is perigoso e impredic√≠bel que nunca), e ao mesmo tempo permitindo a Turqu√≠a, rexeitada pola UE (cousa que ao cabo semella non ter resultado tan mao), reivindicar unha influencia fundamental en territorios outrora pertencentes ao Imperio otomano. En Exipto e Tunisia, os levantamentos axudaron tam√©n a afastar o aut√©ntico significado da democracia das versi√≥ns censuradas que a OTAN distribu√≠ra. P√≥dense establecer provocativos paralelos entre as 'revoluci√≥ns florais' pasadas e presentes. Como en 1848 e en 1989, a megaintifada √°rabe √© unha reacci√≥n en cadea contra un sistema autocr√°tico rexional, sendo Exipto o an√°logo a Francia no primeiro exemplo, e cecais a Alemania Oriental no segundo. A funci√≥n da Rusia contra-revolucionaria desemp√©√Īana hoxe Arabia Saud√≠ e os principados do Golfo. Turqu√≠a encarna √° Inglaterra liberal como modelo rexional de parlamentarismo moderado e prosperidade econ√≥mica, mentras que os palestinos (estir√°ndomos a analox√≠a deica o ponto de fractura) son unha rom√°ntica causa perdida coma os polacos; os chi√≠tias, estranxeiros irados como eslovacos e serbios. (The Financial Times, pola sua banda, animaba recentemente a Obama a pensar como o 'novo Metternich').

Paga a pena follear os voluminosos escritos de Marx e Engels (así como as posteriores glosas de Trotski) sobre 1848 en percura de ideas a respeito da mecánica fundamental das ditas revolucións. Un exemplo éo a convición de Marx, convirtida co tempo nun dogma, de que ningunha revolución -democrática ou socialista- podería trunfar en Europa até que Rusia fose derrotada nunha grande guerra ou revolucionada dende dentro. Sustituamos por Arabia Saudí, e a tese segue a ter sentido.

4. O PARTIDO DO POVO.

O islam político está a obter un mandato popular tan esmagador coma o que deran os acontecementos de 1989 aos liberais na Europa Oriental (inanque cecais igual de breve). Non podería ter sido douto xeito. No pasado meio século, Israel, EEUU e Arabia Saudí -os dous primeiros invadindo, o terceiro facendo proselitismo- práticamente destruíron a política laica no mundo árabe. De feito, co inevitável óbito do derradeiro baathista no seu bunker de Damasco, os grandes movementos políticos panárabes da década de 1950 (nasserismo, comunismo, baathismo, os Irmáns Musulmáns) terán ficado reducidos aos Irmáns Musulmáns e os seus rivales os wahhabítas.

A Sociedade dos Irm√°ns Musulm√°ns, especialmente no seu lugar de nacemento exipcio, √© a solteirona suprema dos movementos pol√≠ticos, e leva agardado m√°is de 75 anos para asumir o poder malia o apoio masivo en todo o Nilo, que xa se calculaba en varios mill√≥ns a finais da d√©cada de 1940. A permanencia en cando menos cinco pa√≠ses √°rabes deste veterano movemento pol√≠tico multinacional √© tam√©n unha das diferencias claves entre o levantamento do 2011 e os seus precedentes europeus. Tanto no 1848 coma no 1989, os movementos democr√°ticos populares s√≥ posu√≠an unha organizaci√≥n pol√≠tica embrionaria. En 1848, de feito, non hab√≠a pr√°ticamente ning√ļn partido pol√≠tico de masas no sentido moderno f√≥ra dos Estados Unidos. En 1989-1991, pola contra, o valeiro de organizaci√≥n pol√≠tica e de expertos en relaci√≥ns p√ļblicas axi√Īa foi enchido por unha intimidante caterva de conservadores alem√°ns e comisarios de Wall Street, que afastaron √° maior√≠a dos l√≠deres de base reais.

A Sociedade dos Irm√°ns Musulm√°ns, pola contra, presid√≠u a escena exipcia silandeiramente, como a esfinxe. As suas masivas organizaci√≥ns-pantalla, que operaban na semilegalidade, constru√≠ron impresionantes elementos dun estado alternativo, inclu√≠das cruciais redes de axuda aos pobres. As suas listas de m√°rtires (como o 'Lenin islamista', Sayid Qutb, asasinado por Nasser en 1966) son tan co√Īecidas para a maior√≠a dos exipcios devotos coma as listas dos reis para os ingleses ou as dos presidentes para os estadounidenses. Malia a sua imaxe tem√≠bel en Oucidente, leva evolu√≠do e agora inclusive abrangue aspectos do islamismo de libre mercado representado polo Partido da Xustiza e o Desenvolvemento en Turqu√≠a.

5. O DEZAOITO BRUMARIO EXIPCIO?.

Mais, como claramente demostrou a primeira fase das eleici√≥ns parlamentares exipcias, os Irm√°ns Musulm√°ns xa non poden afirmar seren os representantes esclusivos da devoci√≥n popular. O feito de que o improvisado partido Al-Nour, de tendencia salafista, obtivese arredor do 24% dos votos (fronte ao 38% dos Irm√°ns) suli√Īa a turbulencia nas bases da sociedade exipcia. De feito, os salafistas, malia terense abstido ao comenzo na revoluci√≥n do 25 de xaneiro, cecais constit√ļan agora a meirande organizaci√≥n de cadros do mundo sunnita. Cami√Īando polo antigo vieiro da Sociedade dos Irm√°ns Musulm√°ns, e moi subvencionados por Riad, cultivan un ominoso conflito vixiante con coptos e suf√≠s. O equilibrio de poder entre eses dous campos islamistas decidir√°se prob√°belmente o vindeiro ano polo prezo do pan e a pol√≠tica do ex√©rcito. Se os Irm√°ns Musulm√°ns tivesen chegado ao poder nun intre anterior da pasada d√©cada, o crecemento mundial ter√≠a afortalado o atractivo e a posibilidade do vieiro turco. Mais, poisque t√≥dolos cataventos apuntan agora √° baixa, o paradigma de Ankara (como o modelo brasileiro en Sulam√©rica) pode ficar desprovisto do √©xito econ√≥mico e perder un consider√°bel atractivo rexional.

Por outra banda, a imaxe p√ļblica dos salafistas -incorrupt√≠beis, antipol√≠ticos e sectarios- resultar√° autom√°ticamente imantada co aumento da miseria e as supostas ameazas ao islam. Sen d√ļbida, alg√ļns elementos do ex√©rcito exipcio xa te√Īen analisado a 'opci√≥n pakistan√≠' de alianza t√°cita ou formal cos salafistas. Diversas circunstancias poder√≠an facer avanzar ese suposto: a continua resistencia dos xenerales a efectuaren unha sustancial cesi√≥n do poder; a incapacidade dos Irm√°ns Musulm√°ns para cumpliren as m√≠nimas espectativas populares de benestar econ√≥mico; ou que a coalici√≥n liberal de esquerda se convirta no √°rbitro das maior√≠as parlamentares. (Israel, pola sua banda, poder√≠a desestabilizar a democracia exipcia cun simples ataque a√©reo. C√≥mo respostar√≠an os partidos sunnitas a un ataque contra Ir√°n?).

Por se acaso, a esquerda exipcia leva estudando o Dezaoito Brumario dende Nasser. S√°beo todo sobre plebiscitos, lumpenproletarios, gobernantes napole√≥nicos e sacos de patacas. Os seus grup√ļsculos e redes, en alianza con traballadores e xovens de t√≥dalas tendencias, foron o tend√≥n da revoluci√≥n do 25 de xaneiro e da reocupaci√≥n da praza Tahir en novembro. Garantir√° un governo de maior√≠a isl√°mica o dereito da nova esquerda e dos sindicatos independentes a se organizaren e faceren campa√Īa abertamente?. Esa ser√° a proba decisiva da democracia exipcia.

6. A DESCOMPOSICI√ďN DO MEDITERR√ĀNEO.

Pola sua banda, o sul de Europa afronta a mesma devastaci√≥n provocada polo axuste social e a austeridade forzosa que Latinoam√©rica sufr√≠u na d√©cada de 1980. As iron√≠as son mortais. Malia que a Europa norcentral desenvolveu de s√≥cato un agudo s√≠ndrome de amnesia, o caso √© que inda hai poucos anos a prensa econ√≥mica gababa a Espa√Īa, Portugal e inclusive Grecia (m√°is Turqu√≠a, non pertencente √° UE) pola sua capacidade para disminuiren o gasto p√ļblico e elevaren as tasas de crecemento. Imediatamente despois da debacle de Wall Street, os temores da UE centr√°ranse primordialmente en Irlanda, o B√°ltico e Europa oriental. O Mediterr√°neo, en conxunto, considerabase relativamente ben protexido contra o sunami econ√≥mico que cruzaba o Atl√°ntico a velocidade supers√≥nica.

Canto ao Mediterr√°neo √°rabe, ti√Īa pouca importancia nos circuitos tromb√≥ticos de investimento de capitais e comercio de derivados, e xa que logo unha m√≠nima exposici√≥n directa √° crise financeira. O sul de Europa, endem√°is, ti√Īa governos obedientes e, no caso de Espa√Īa, bancos fortes. Italia era simplesmente demasiado grande e rica para ca√≠r, mentras que Grecia, inanque molesta, era unha econom√≠a min√ļscula (apenas o 2% do PIB da UE), cuxas fallas apenas ameazaban aos brobdingnaxi√°ns. Dezaoito meses despois, os Rush Limbaugh alem√°ns e austr√≠acos bradan que as ra√≠√Īas do benestar mediterr√°ns est√°n a chantaxearen aos prudentes burgueses, esix√≠ndolles que entreguen os seus aforros e vendan aos seus fillos para que os gregos podan manifest√°rense todo o d√≠a e os espa√Īois botaren sestas m√°is prolongadas. Mais poder√≠ase alegar, con meirande verosimilitude, que a prosperidade alem√° est√°, de feito, a afundir a eurozona. Cos seus m√©xicos baratos no Leste, as suas incompar√°beis vantaxes de produtividade, e un fanatismo semellante ao de China tocantes aos enormes escedentes comerciais, Alema√Īa compite con vantaxe contra os europeus do sul. Pola sua banda, a totalidade da UE manten o seu maior escedente comercial relativo con Turqu√≠a e os pa√≠ses non petroleiros do norte de √Āfrica (34.000 mill√≥ns de d√≥lars no 2010), ocasionando que istes dependan das remesas, o turismo e o investimento econ√≥mico para equilibraren as suas contas. Como resultado, todo o Mediterr√°neo √© sens√≠bel aos movementos c√≠clicos da demanda e as taxas de xuro na UE; mentras que Alema√Īa, Reino Unido e outros pa√≠ses ricos do norte dispo√Īen de grandes mercados secundarios que lles fan de amortecedor.

O euro √© o volante desa econom√≠a Grosseuropa√Įsche de m√ļltiples velocidades. Para Alema√Īa, o euro fai de marco alem√°n dinamizado, porque √© menos vulner√°bel a unha apreciaci√≥n s√ļpeta, garante os prezos competitivos das exportaci√≥ns alem√°s e detrai unha parte moi pequecha do poder de veto que Berlin ten de facto na econom√≠a europea. Para os europeus do sul, pola contra, √© un acordo f√°ustico que atrai capital nos bos tempos, pero impede o uso das ferramentas monetarias para combater os d√©ficits comerciais e o desemprego nos maos. Agora que as vixigas negras ib√©rica e helena pegaron o andacio en Italia e ameazan a Franza, de Berlin e Paris emergulla unha visi√≥n namorada da Europa do euro: a integraci√≥n fiscal meiante unha revisi√≥n do Tratado. Aos pa√≠ses debedores, que xa perderon o control da pol√≠tica monetaria e vense obrigados a desfollaren os seus sectores p√ļblicos baixo supervisi√≥n de t√©cnicos da UE e do FMI, es√≠xenlles agora que acepten un permanente veto franco-alem√°n aos seus orzamentos e gastos p√ļblicos. No s√©culo XIX, Gran Breta√Īa adoitaba enviar aos seus buques de guerra para impo√Īer semellantes sindicaturas aos pa√≠ses incumplidores de Latinoam√©rica ou Asia. Os Alilados escravizaron de xeito semellante √° Alema√Īa de Versalles e sementaron as√≠ o Terceiro Reich.

Tanto se se someten a Merkel e Sarkozy coma se se negan e saen da zona euro (e cecais da UE), as econom√≠as mediterr√°ns est√°n sentenciadas a anos de deterioro e hiperdesemprego. Mais as suas povoaci√≥ns non se deixar√°n afundir sen m√°is nesa 'boa noite'. Portugal e Grecia, que se achegaron m√°is √°s revoluci√≥ns sociais de feito na d√©cada de 1970, conservan a cultura esquerdista m√°is pura de Europa. En Espa√Īa, o novo governo conservador ofrece un claro e tentador alvo a unha revitalizada IU e ao moito m√°is amplo, inanque a√≠nda amorfo, movemento de protesta xuvenil. De feito √© prob√°bel que o remol do anticapitalismo volva labarear en toda Europa. Mais a dereita xen√≥foba e antieuropea pode ga√Īar moito m√°is c√° esquerda coa descomposici√≥n da eurozona, e coa disposici√≥n do c√≠rculo das carretas europeas arredor do n√ļcleo. Como no caso dos salafistas en Exipto ou do Tea Party en USA, os novos partidos dereitistas de Europa xa te√Īen empacotadas a pol√≠tica de identidade e a furia centrada en chivos expiatorios para o seu env√≠o interno. Unha extraordinaria ambici√≥n da esquerda anticapitalista en Europa oucidental ser√≠a a de recuperar o espazo pol√≠tico ocupado polos comunistas durante os trinta anos posteriores a 1945. Os movementos liderados por Marine Le Pen e Geert Wilders, pola sua banda, te√Īen veros√≠meis espranzas de opo√Īeren un serio repto na sua pol√¨tica nacional √° franquicia conservadora m√°is seria e dotada de fondos. A toma do Partido Republicano pola extrema dereita nos USA forn√©celles un modelo inspirador.

7. O MOTOR DA REVOLTA.

As rebeli√≥ns universitarias do 1968 en Europa e nos USA foron alentadas espiritual e pol√≠ticamente pola ofensiva do Tet en Vietnam, a insurxencia guerrilleira en Latinoam√©rica, a Revoluci√≥n cultural en China e os levantamentos dos guetos nos USA. De xeito similar, os indignados do ano pasado derivaron unha forza primordial dos exemplos de T√ļnis e O Cairo. (Os varios mill√≥ns de fillos e netos de inmigrantes √°rabes no sul de Europa fan que esa conexi√≥n sexa √≠ntimamente v√≠vida e militante.) Como resultado, apaixoados vinteaneiros ocupan agora as prazas en √°mbalas duas beiras do fundamental Mediterr√°neo de Braudel. Por√©n, en 1968, poucos dos mozos brancos que protestaban en Europa (coa importante excepci√≥n de Irlanda do Norte) e nos USA compart√≠an as realidades existenciais dos seus hom√≥logos do sul. Mesmo estando profundamente alienados, a maior√≠a pod√≠a esperar convirtir os seus t√≠tulos universitarios en pr√≥speras traxectorias profisionais de clase meia. Hoxe, pola contra, moitos manifestantes de Nova York, Barcelona e Atenas afrontan perspectivas dr√°sticamente piores que as dos seus pais, e achegadas √°s dos seus hom√≥logos da Casablanca e Alexandr√≠a. (Alg√ļns dos ocupantes do parque Zuccotti, de t√©rense titulado dez anos antes, poder√≠an ter entrado direitamente nun fondo de cobertura ou nun banco de investimentos con soldos de cen mil d√≥lars. Hoxe traballan en Starbucks.)

Globalmente, o desemprego de xente moza acada níveis récord, segundo a OIT: entre o 25 e o 50% na maioría dos países con protestas lideradas polos xovens. Asimesmo, no cruxol da revolución noredeafricán, un título universitario é inversamente proporcional á probabilidade de atopar traballo. Tamén noutros países o investimento familiar en educación, cando se considera o endebedamento que conleva, está a producir dividendos negativos. Ao mesmo tempo, o acceso á educación superior tense restrinxido, de maneira máis drástica en EEUU, Reino Unido e Chile.

8. AS COLAS DO PAN.

A crise econ√≥mica combina a deflaci√≥n dos activos populares (valor da vivenda e portanto do patrimonio familiar nos USA, Irlanda, Espa√Īa) cunha forte inflaci√≥n en artigos esenciais do custe da vida, nomeadamente combust√≠bel e alimentos. Na teor√≠a cl√°sica, na que se espera que as tendencias xerais dos prezos avancen ao un√≠sono co ciclo econ√≥mico, √©sta √© unha bifurcaci√≥n inusual; en realidade, pode ser m√°is ominosa. A crise hipotecaria nos USA e noutros pa√≠ses √© un elemento interno da crise financeira en xeral, e resolver√°se mediante intervenci√≥n estatal ou mediante a simples destruci√≥n de dereitos de valor. √Ā sua vez, o prezo base do petr√≥leo pode ca√≠r a medida que a Asia industrial se ralentice e que en Irak aumente o n√≠vel de produci√≥n. (O debate sobre o pico do petr√≥leo par√©ceme indetermin√°bel e intermin√°bel.) Mais os prezos dos alimentos semellan ach√°rense nunha tendencia secular ascendente, determinada por forzas en boa medida alleas √° crise financeira e √° desaceleraci√≥n industrial. De feito, un crecente coro de voces de expertos indica dende comenzos da d√©cada do 2000 que o sistema mundial de seguridade alimentar est√° a escachizarse. Diversas causas retroalim√©ntanse e amplif√≠canse m√ļtuamente: o desv√≠o de cereais para a produci√≥n de biocombust√≠beis e carne; o recorte neoliberal das subvenci√≥ns alimentares e de sostemento dos prezos; a desenfreada especulaci√≥n en mercados de futuros sobre colleitas e terreos agrarios de primeira calidade; a falla de investimentos en investigaci√≥n agraria; os vol√°teis prezos da enerx√≠a; o esgotamento dos solos e os acu√≠feros; a seca e o cambio clim√°tico; etc√©tera. Na medida en que o menor crecemento reduza algunhas desas presi√≥ns (que os chineses coman menos carne, por exemplo), o enorme ritmo de aumento da povoaci√≥n -outros tres mil mill√≥ns de persoas no tempo de vida dos actuais manifestantes- manter√° as presi√≥ns da demanda. (Por suposto, os cultivos xen√©ticamente modificados est√°n a ser promocionados como unha soluci√≥n miragreira, pero m√°is prob√°belmente para os beneficios das agroempresas do que para as colleitas netas).

"Pan" foi a primeira esixencia da protesta na praza Tahrir, e a verba resoa c√°seque con tanta forza na Primavera √°rabe coma o fixo no Outubro ruso. As raz√≥ns son sinxelas: os exipcios do com√ļn, por exemplo, gastan arredor do 60% do orzamento familiar en petr√≥leo (quencemento, coci√Īa, transporte), fari√Īa, aceites vexetais e sucre. No 2008, os prezos des produtos b√°sicos dispar√°ronse nun 25%. A porcentaxe da povoaci√≥n oficialmente pobre aumentou abruptamente nun 12%. Se aplicamos esa mesma proporci√≥n noutros pa√≠ses de 'renda media', a inflaci√≥n dos produtos b√°sicos eliminar√° unha fracci√≥n sustancial da "emerxente clase meia" promulgada no seu d√≠a polo Banco Mundial.

9. AGARDANDO A QUE ATERRE CHINA.

Marx culpaba a California -a Febre do Ouro e o conseguinte est√≠mulo monetario para o comercio mundial- do prematuro fin do ciclo revolucionario na d√©cada de 1840. Imediatamente despois do 2008, os denominados BRIC convirt√≠ronse na nova California. A aeronave Wall Street ca√≠u do ceo e esnafrouse en terra, mais China segu√≠u a voar, con Brasil e o sul de Asia en estreita formaci√≥n. A India e Rusia tam√©n conseguiron manter os seus avi√≥ns en v√≥o. A resistente levitaci√≥n dos BRIC deixou abraiados a asesores de investimentos, columnistas econ√≥micos e astr√≥logos profisionais que, por unanimidade, proclamaron que China, ou a India, pod√≠an soster agora o mundo cunha man, ou que axi√Īa Brasil ser√≠a m√°is rico ca Espa√Īa. Por suposto, a sua euf√≥rica credulidade derivaba da ignorancia das enormes t√©cnicas de prestidixitaci√≥n empregadas polos houdinis do Banco Popular de China. O proprio Pekin, en agudo contraste, expresa dende hai tempo significativos temores a respeito da excesiva dependencia que o seu pa√≠s ten das exportaci√≥ns, a insuficiencia da capacidade de gasto das familias, e a escaseza de vivendas asequ√≠beis combinada cunha imensa burbulla inmobiliaria.

A finais do pasado outono, os artigos de fe dos optimistas a respeito de China disminuiron de s√≥cato nas p√°xinas editoriais, e o suposto da "aterraxe forzosa " tornouse o favorito dos escritores de libros. Ningu√©n, nen sequer os l√≠deres chineses, sabe durante canto tempo m√°is poder√° seguir voando a econom√≠a contra os ventos de proa mundiais. Mais a inevit√°bel lista de baixas de pasaxeiros estranxeiros xa est√° confeccionada: Sulam√©rica, Australia, boa parte de √Āfrica e a meirande parte do suleste asi√°tico. E -ollo: de especial inter√©s- Alema√Īa, que agora comercia m√°is con China ca cos USA. Unha recesi√≥n mundial -profundamente triangulada, por suposto- √© mesmamente ese pesadelo non lineal ao que alud√≠a eu ao comenzo. Ven ser c√°seque unha tautolox√≠a observar que nos pa√≠ses do bloque BRIC, onde tanto levan aumentado recentemente as espectativas populares de progreso econ√≥mico, a d√≥r de volv√©rense empobrecer pode ser completamente intoler√°bel. Milleiros de prazas p√ļblicas suplicar√≠an que as ocupasen. Inclu√≠da unha chamada Tiananmen.

Os postmarxistas oucidentais -residentes en pa√≠ses nos que o tama√Īo absoluto ou relativo da man de obra fabril disminu√≠u dr√°sticamente no lapso dunha xeraci√≥n- remoen con indolencia se o "axente proletario" est√° xa obsoleto, induc√≠ndonos a pensar en "moitedumes", en espontaneidades horizontais, o que sexa. Mais non √© iso o que se debate na grande sociedade industrializada que Das Kapital descrebe mesmo con m√°is precisi√≥n c√° Gran Breta√Īa victori√°n ou os EEUU do New Deal. Douscentos mill√≥ns de obreiros fabr√≠s, mineiros e obreiros da construci√≥n en China son a clase m√°is perigosa do planeta. (Pergunt√©moslle, se non, ao Consello de Estado de Beijing.) O seu espertar da burbulla poder√≠a determinar se √© ou non pos√≠bel unha Terra socialista.

voltar arriba

©  Encontro Irmandiño, 2011
Apartado de Correos 356  |  15010 A Coruña
aviso legal